Anasayfa > Genel Kültür > Epistemoloji (Bilgi Felsefesi) Nedir, Yönleri Nelerdir?

Epistemoloji (Bilgi Felsefesi) Nedir, Yönleri Nelerdir?

Epistemoloji, ya da diğer adıyla bilgi felsefesi. Antik Yunanca’da bilgi anlamına gelen episteme ve akılcı söz anlamına gelen logos sözcüklerinin birleşiminden meydana gelmiştir.

Bilişsel süreçlerde nasıl oluştuğundan ziyade, bilgiyi genel olarak inceleyen, bilginin doğasını kaynağını, imkanını ve doğruluğunu ele alan felsefi disiplinidir, felsefenin bilgiyi inceleyen teorik bir dalıdır. Kavramın etimolojisinden hareket ederek bilgi felsefesinin bilgi kuramı veya bilginin bilim terimleriyle ile aynı anlama geldiği söylenebilir.

Epistemoloji terimi ilk olarak bir İskoçya düşünürü olan James Frederick tarafından 19. yüzyılda kullanılmıştır.

Doğrudan doğruya bilgi kavramının kendisi ile meşgul olan epistemoloji, metafizik ile birlikte felsefenin en önemli iki alt dallarından biridir. Klasik anlamda ilk felsefe olarak ele alındığında metafizik modern bilim devrimi ile beraber yerini çoğunlukla epistemolojiye bırakır.

Epistemoloji, bilgi kavramının kendisi, doğa, türleri, kaynağı, neye bilgi denilip neye denilmeyeceğini, bilginin doğruluk ölçütü gibi sorulara cevap arar.

Epistemoloji yönleri

  • Ampirizm
  • İdealizm
  • Eleştiri
  • Fenomenizm
  • Pozitivizm
  • Pragmatizim
  • Gerçekçilik
  • Şüphecilik ve duygusallık

Temel Kavramları:

  • Doğruluk
  • Gerçeklik
  • Temellendirme

Doğruluk: kavramlarla nesnel gerçeklik arasındaki uygunluktur. Yani bir düşünceyi dile getiren yargının gerçek ile uyuşmasıdır.

Gerçeklik: Varlığın insan zihninden bağımsız olarak nesnel dünyada var oluşunu temsil eder. Somut olan zihin dışında var olan herhangi nesne kavramı sadece zihinde değil zihin dışında da vardır.

Temellendirme: Ortakla bilgilerin dayanak noktasıdır felsefede birçok bilgi ortaya atılır bu bilgilerde çeşitli yollarla temellendirilir. Felsefenin doğuşunda da büyük bir etkiye sahiptir.

Epistemoloji Ve Mantık

Bulunduğumuz evrenin, doğanın henüz tamamını keşfedemediğimiz ilkeleri ve yasaları vardır. Aynı şekilde bilgiler arasında da bu tür bir ilişki bulunmaktadır, düşüncelerinde arasındaki ilişkiyi düzenleyen ilke ve yasalar vardır. Mantık düşünmenin temel yasalarını arar ve saptar. Mantık bilginin içeriğinin doğruluğu ile ilgilenmez bilgiler arasındaki ilişkilerin olduğu ile ilgilenir.

Temel Soruları?

  • Bilgi nedir?
  • Bilginin kaynağı nedir?
  • Bilginin değeri nedir?
  • Doğru bilgi var mıdır?
  • Bilginin sınırı nedir?
  • Bilginin yöntemi nedir?
  • İnsan neyi bilebilir?
  • Bilginin sınırı nedir?
  • Bilgi, nesneyi doğru olarak yansıtabilir mi?

Tarihi:

Platon bu bilimle enine boyuna uğraşan ilk filozoftur. Sonrasında Aristoteles, Aziz Augustinus, Aquinali Thosmas, Ibni Sina, Farabi gbi filozoflar bu konuda çalışmalar yapmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir